انجمن دانشگاهیان و متخصصان ایرانی در آلمان

 

IRanian Academics and Specialists Association in Germany

 

سیستم آموزشی تحقیقاتی آلمان:
کارگاه مشترک IRASA-DAAD در دانشکده فنی دانشگاه تهران


1

" کارگاه- سمینار سيستم آموزشي تحقیقاتی آلمان" با هدف آشنایی و مروری بر ساختار، فرصت ها و بورس های تحقيقاتي موجود برای دانشجویان واساتید روز چهارشنبه 16 اردیبهشت ماه 1394در دانشکده فنی دانشگاه تهران توسط انجمن دانشگاهیان و متخصصان ایرانی در آلمان (ایراسا) و با همکاری سازمان تبادل آکادمیک آلمان   (DAAD) و مرکز "کارگاه های بین المللی دانشگاه تهران برگزارگردید.


بیش از سیصد نفر از دانشجویان، اساتید و محققان دانشگاه های مختلف (بیش از 20 دانشگاه و مراکز تحقیقاتی) کشور در این سمینار حضور داشتند و ده سخنرانی توسط اساتید دانشگاه های تهران، امیرکبیر، خواجه نصیر، صنعتی شریف، کاسل آلمان، و مراکز تحقیقاتی ماکس پلانک، فرانهوفر و رئیس دفتر DAAD ارائه گردید و پاسخ به سوالات شرکت کنندگان و دانشجویان در دو بخش عمده مورد بحث و گفتگو قرار گرفت.


2

در ابتدا خوش آمد گویی و مروری بر تاریخچه تاسیس ایراسا و اهداف علمی صنعتی آن برای همکاری های علمی صنعتی بین دو کشور ایران و آلمان توسط دکتر خدایار جوادی عضو کمیته علمی – صنعتی ایراسا (استاد دانشگاه صنعتی شریف و از محققان پیشین ماکس پلانک) صورت گرفت. در ادامه اهداف کارگاه بطور خلاصه توسط دکتر علی یار جوادی رئیس هیئت مدیره ایراسا (استاد دانشگاه تهران و انستتو ماکس پلانک) بیان گردید و به اهمیت و امکان بهرمندی بیشتر کشور ایران از تبادل دانش و فناوری با کشور آلمان به جهت نزدیکی جغرافیایی، ساختار بهتر سیاسی- اجتماعی و سهولت تردد، در مقایسه با کشور آمریکا و کانادا که مقصد بسیاری از دانشجویان ممتاز ایرانی است اشاره نمودند. چرا که در درازمدت کشورمان می تواند علاوه بر تحقق بهتر منافع ملی، در زمینه  محقق و متخصص مربوطه برای بهره برداری در  قالب طرح ها، پروژه ها و  همچنین دانشجوی مشترک، موفق تر باشد و این موضوع را یکی از اهداف اصلی برگزاری چنین کارگاه هایی برشمردند.
در ادامه آقای دکتر دلاور مشاور رئیس و مدیر امور همکاری های بین المللی دانشکده فنی دانشگاه تهران ضمن خوش آمد گویی به شرکت کنندگان، مروری بر همکاری های بین المللی دانشگاه تهران و به ویژه دانشکده فنی داشته و جایگاه ممتاز این دانشکده را در سطح کشور و منطقه بیان نمودند.

3

سخنرانی بعدی توسط آقای دکتر علوی پناه عضو کمیته علمی صنعتی ایراسا، استاد دانشگاه تهران (در رشته جغرافیا و سنجش از راه دور) و نماینده ایران در سازمان بین المللی فائو ( هیئت تخصصی محیط زیست و حفاظت خاک) ارائه گردید که با مروری بر مشکلات زیست محیطی فرامرزی و اهمیت همکاری های بین المللی در این باره بطور خاص به اهمیت و پتانسیل همکاری بین محققان دو کشور ایران و آلمان در زمینه محیط زیست و مدیریت منابع طبیعی با بهره مندی از فناوری و داده های کلان سنجش از راه دور پرداختند و نمونه پروژه ها و طرح های کلان دو کشور را در این زمینه ها معرفی نمودند.
پس از مقدمات مذکور، بخش اول این کارگاه به فرصت های بین المللی تحصیلی تحقیقاتی کشور آلمان اختصاص داشت و با مروری بر بورسیه های سازمان DAAD توسط آقای دنیس شرودر رئیس این موسسه در ایران، برای دانشجویان و محققان سایر کشورها از جمله ایران، اهداف، انواع و روش های اقدام، ارائه گردید همچنین راهکارها و جوانب مهمی مانند نحوه ارائه پروپوزال های زمانبندی شده  و هدفمند را با همکاری اساتید مربوطه از هر دو کشور مورد بحث و تاکید قرار دادند. علاقمندی مراکز دانشگاهی آلمان برای توسعه روابط با ایران به ویژه از مسیر انجمن هایی نظیر ایراسا، تشویق و حمایت از فارغ التحصیلان و محققان ایرانی بعد از اتمام دوره های تحصیلی تحقیقاتی خود برای برگشت به ایران (همچون سایر کشورها) و نیز علاقمندی به سفر متقابل دانشجویان آلمانی به ایران برای تحقیقاتی علمی پژوهشی خود، از جمله نکات مورد اشاره ایشان بود. در ادامه پرسش و پاسخ دانشجویان و ایشان درباره انواع و شرایط بورسیه های DAAD و نیز مسائل و چالش های موجود صورت گرفت و به جهت کمبود وقت، پاسخ به برخی از این پرسش ها به طراحی صفحه مربوطه در ایراسا و DAAD موکول گردید که در دست تهیه است.

4

5
در ادامه آقای دکتر قره پتیان عضو کمیته علمی صنعتی ایراسا، استاد دانشکده برق دانشگاه صنعتی امیرکبیر (معاون پژوهشی پژوهشگاه نیرو) و از برگزیدگان قبلی بورسیه DAAD با مروری بر ساختار و روند پذیرش دانشجویان در ایران که بیشتر مبتنی بر توزیع رشته ای بدون توجه جدی به نیازمندی هاست، نقص این روش را به ویژه برای دوره دکتری بیشتر دانستند. چرا که که موضوع پژوهشی دانشجو معمولاً با تاخیر و اغلب بدون توجه به زمینه تحقیقاتی معین و مورد نیاز و بدون بودجه های مناسب و مصوب صنعتی و یا دولتی، صورت میگیرد. در حالیکه پذیرش دانشجوی دکتری در آلمان ساختار تقاضا محور مبتنی بر اعلام نیاز صنایع و سازمان های بنیادین علمی- پژوهشی است، و همواره برای طرح و پروژه معین و چهار چوب دار قبلی است (اغلب با دیگاه کلان و دراز مدت در همکاری با طرح های دیگر). سپس با تبیین این تفاوت، علاوه بر معرفی بورسه های کوتاه و بلند مدت DAAD راهکار مهم برای بهره برداری از بورسیه های کشور آلمان را نیازمند همکاری هدفمند اساتید دو کشور دانسته و تقویت این ارتباط را از مسیر انجمن هایی نظیر ایراسا و کارگروه های مربوطه را مهم دانستند. بدین وسیله دانشجویان نیز بجای جستجوی گسترده اتفاقی در موضوعات مختلف از مسیر های مناسب و حرفه ای علمی بهتر می­توانند فرصت تحقیقاتی خود را یافته و در اقدام و دریافت نتیجه موفق تر باشند.
در ادامه این بخش آقای دکتر بلالایی استاد شیمی دانشگاه خواجه نصیر از برگزیدگان بورسیه بنیاد الکساندر هامبولت آلمان که بیشتر مناسب محققان و اساتید جوان و برجسته دارای مدرک دکتری و یا دانشجویان دکتری در حال فارغ التحصیلی از سراسر دنیا است زیرا با تکیه بر شخصیت علمی، پژوهشی و نبوغ و تاثیر گذاری استاد و محقق مربوطه در زمینه کاری خود بدون توجه به ملیت و دانشگاه مربوطه می­باشد و از جمله ویژگی های این بورسیه حقوق و مزایای بسیار خوب در دوران تحقیق در آلمان، آزادی قابل توجه در انتخاب دانشگاه، مرکز تحقیقاتی مورد علاقه، زمینه تحقیقاتی ،امتیاز های همیشگی چندین ساله حتی پس از پایان بورس برای تکرار دوره های تحقیقاتی کوتاه مدت و نیز بودجه های قابل توجه برای خرید تجهیزات آزمایشگاهی برای ارسال به کشور خود محقق میباشد. البته رقابت قابل توجهی در سراسر دنیا بین دانشمندان و اساتید برای دریافت این بورسیه از کشور آلمان بوده و تا کنون بیش از پنجاه نفر از برندگان جایزه نوبل مشمول این بورسیه بوده اند. با توجه به اینکه حدود سی نفر از اساتید و محققان ایرانی تا کنون از برگزیدگان بنیاد هامبولت برای بورسیه مذکور بوده اند (که در این بین دانشگاه تهران دارای رتبه اول و دانشگاه صنعتی شریف رتبه دوم می باشد) اما هنوز هم بسیاری از محققان و اساتید ایرانی از شرایط خوب و منحصر بفرد این بورسیه مطلع نبوده، اطلاع رسانی در این زمینه میتواند موفقیت دانشمندان ایرانی را در رقابت با سایر کشورها، افزایش دهد.
آقای دکتر کرمانی عضو کمیته علمی صنعتی ایراسا، استاد دانشکده مکانیک دانشگاه صنعتی امیر کبیرنیز که از برگزیدگان اخیر بورسیه بنیاد الکساندر هامبولت بوده اند، ضمن مروری بر ویژگی ها و اهمیت این بنیاد، راهکارهای خود را برای اقامت علمی پژوهشی پر بازده تر در آلمان برای شرکت کنندگان بازگو نموده و علاوه بر جوانب علمی پژوهشی کار، موضوعات فرهنگی و مدیریتی دوره تحقیقاتی در آلمان را مورد توجه قرار دادند.
در ادامه خانم دکتر دهنوی دبیر کمیته علمی- صنعتی ایراسا از دانشگاه کاسل آلمان، بورسیه های بنیاد هاینریش بل مرتبط با توسعه پایدار و اقتصاد سبز را برای دانشجویان تشریح نمودند. تقاضا برای این بورسیه برای تمام رشته ها امکان پذیر می باشد. از ویژگی های این بورسیه علاوه بر حمایت مالی از دانشجوها، امکان شرکت در برنامه های آموزشی، سمینارها و کارگاههای مختلف چه در زمینه تخصصی و چه در زمینه های عمومی و مدیریتی می باشد. در انتخاب بورسیه شده گان علاوه بر رزومه و پروپوزال علمی - پژوهشی مورد ارائه، مشارکت در فعالیت های اجتماعی نظیر انجمن های علمی فرهنگی و علاقه مندی به مباحث سیاسی اجتماعی بین المللی از اهمیت قابل توجهی برخوردار می باشد .
بخش دوم کارگاه به معرفی ساختار علمی پژوهشی آلمان با مروری بر انواع دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی، اهداف، چشم انداز و ماموریت های تعریف شده آنها، و جدیت سیاست گذاران و مدیران علمی این کشور در پیگیری دقیق و منظم این چشم اندازها، اختصاص داشت. این بخش که بطور ضمنی در بخشی از مطالب سخنرانان قبلی ارائه گردیده بود با ارائه آقای دکتر حسن نژاد عضو هیئت موسس و کمیته علمی- صنعتی ایراسا، از محققان برجسته انستیتو فرانهوفر آلمان (معاون دپارتمان بیوپلیمرها - بخش تکنولوژی فیبر) بطور اختصاصی ارائه گردید. مروری بر ساختار انستیتو های سازمان تحقیقاتی فرانهوفر آلمان که با بیش از 60 انستیتو تحقیقاتی، پیشگام تحقیقات کاربردی در آلمان و اروپا و از بهترین های جهان است، با ارائه آماری از بودجه های تحقیقاتی مصوب دولتی و دریافتی از قراردادهای صنعتی صورت گرفت. چشم انداز، اهداف تحقیقاتی صنعتی و ماموریت این سازمان آن هم نه تنها بر روی کاغذ و تئوری که در قالب روش های جدی مدیریتی و عملکردی، برای تامین نیازمندی های اصلی جامعه برای سلامت، غذا، انرژی، نقل و انتقال و ... مورد بحث قرار گرفت. امنیت تبادل اطلاعات علمی تحقیقاتی با سازمان های همکار در سراسر دنیا از مسیر کانال های الکترونیکی ویژه و اهمیت اختراعات و پتنت های علمی صنعتی این سازمان تحقیقاتی از ویژگی های زبانزد آن است. وجود پایلوت های نیمه صنعتی پیشرفته و بسیار کارا موجب مراجعه وسیع صنایع آلمان و جهان به این سازمان تحقیقاتی برای پیمودن حدفاصل تولیدات آزمایشگاهی تا صنعتی است.
سخنرانی پایانی کارگاه توسط آقای دکتر جوادی رئیس انجمن ایراسا، استاد دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه تهران صورت گرفت. وی ابتدا با مروری بر تاریخچه ساختار سیستم های آموزشی در ایران و جهان در قالب مدارس و دانشگاه ها، به تاریخ کهن اولین دانشگاه ایرانی در جهان، و نیز پیشگامیِ موقت ایرانیان در ایجاد سیستم های آموزش عمومی مشابه مدارس امروزی در موضوعات خاص که حدود ده قرن پیش صورت گرفته بود اشاره نمودند و تاخیر و مشکلات جدی در توسعه مدارس و دانشگاه های نوین امروزی را در ایران از جمله مسائل مهم مورد بررسی برای تدوین مسیر های تحصیلی تحقییقاتی بعدی دانستند. برای مثال در حالیکه عمر بسیاری از دانشگاه های نوین جهان که نقش عمده در توسعه علمی صنعتی کشورهای پیشرفته داشته اند به بیش از چند قرن برمی گردد، دانشگاه تهران و دانشکده فنی به عنوان اولین دانشگاه نوین کشور، چندی پیش هشتاد سالگی خود را جشن گرفت. لذا در عین وجود بسیاری از مسائل مدیریتی و مشکلات فرهنگی اجتماعی که نیاز به بررسی خردمندانه جمعی و اراده و عمل جدی برای حل آنها داریم، جوان بودن سیستم آموزشی پژوهشی نوین در ایران یکی از دلایل اصلی شرایط موجود است که نیازمند گفتگوی همگانی برای آگاهی جامعه از وجود این تاخیر در عصر صنعتی شدن جهان است تا با مدیریت دانش بنیان، بر بی انگیزگی های گسترده ناشی از برخی از این مسائل طبیعی، با تدبیر بهتری برخورد نمائیم.
در بخش دوم مطالب خود که با همکاری آقای کریستوف مولبرگ رئیس منطقه ای امور بین الملل بنیاد علوم آلمان (DFG) از سخنرانان کنفرانس قبلی ایراسا، تهیه گردیده بود، به مروری بر دانشگاه ها و انواع سازمان های علمی پژوهشی آلمان پرداخته  و ضمن اشاره بر تحصیل رایگان حدود 95 درصد از دانشجویان آلمانی و خارجی در حدود 400 دانشگاه این کشور، آلمان را یکی از معدود کشورهای در ارائه تحصیلات عالیه رایگان در جهان دانستند که جذابیت بسیاری برای اغلب دانشجویان از کشورهای مختلف دارد. همچنین مروری بر ساختار، اهداف و ماموریت های علمی پژوهشی چهار سازمان تحقیقاتی برجسته آلمان بصورت زیر را داشتند:

  1. ماکس پلانک (تحقیقات علوم پایه و بنیادین با حدود 80 اینستیتو http://www.mpg.de/institutes )
  2. لایبنیتز (تحقیقات بین رشته ای با حدود 90 اینستیتوwww.leibniz-gemeinschaft.de/en/home/ )
  3. هلمهولتز (تحقیقات روی مسائل کلان علمی، اجتماعی و صنعتی با 18 مرکز http://www.helmholtz.de/en/home /).
  4. فرانهوفر (تحقیقات کاربردی صنعتی با حدود 70 اینستیتو https://www.fraunhofer.de/en.html )

 

 آقای دکتر جوادی با اشاره به اینکه  نحوه آشنایی با ساختار سازمان های تحقیقاتی آلمان از طریق انستیتو هلمهولتز به صورت مهمان علمی در دوره دکتری خود در دانشگاه صنعتی شریف صورت گرفته بود با توجه به فعالیت ده ساله کاریشان در انستیتو ماکس پلانک برای فرصت مطالعاتی، دوره های فوق دکتری، معاونت گروه و مدیریت پروژه های تحقیقاتی (با همکاری آژانس فضایی آلمان )، اهداف و ویژگی های ساختاری سازمان ماکس پلانک را توضیح دادند و از جمله به فضای علمی غنی، تجهیزات آزمایشگاهی پیشرفته، محیط علمی باز و منعطف، آزادی عمل نسبتاً خوب اساتید و محققان، امکان همکاری سریع و آسان بین گروه های تحقیقاتی ، اشاره نمودند (که البته سطح آنها تا حدی بستگی به اساتید و رؤسای بخش ها دارد چرا که پروفسورها و روسای انستیتو در ماکس پلانک از آزادی عمل بسیار بالایی برخوردارند). قابل ذکر است که تا کنون بیش از 15 جایزه نوبل توسط محققان و دانشمندان انستتو ماکس پلانک کسب گردیده است.  در ادامه ایشان با مروری بر سازمان های پشتیبان تحقیقات در آلمان مانند بنیاد علوم آلمان (DFG) و DAAD ضمن اشاره به دریافت کمک های مالی این سازمان ها از دولت و صنعت، در عین حال استقلال فوق العاده این سازمان ها را که ساختار ریشه ای انجمنی دارند برای اتخاذ تصمیمات اصلی و تخصیص بودجه به طرح های تحقیقاتی دانشمندان، محققان و دانشجویان، مهم و از دلایل پیشرفت این کشور دانستند. سخن پایانی ایشان نیازمندی کشور و جامعه به رفتارسازی مبتنی بر دانش های فراگرفته از دوران مدرسه تا دانشگاه و بازنگری و اصلاح دید سرمایه گذاران، صاحبان صنعت و تجارت در توجه جدی به صنایع و تولیدات دانش بنیان برای پذیرش ریسک طبیعی موجود در پروژه های تحقیقاتی است، چرا که بسیاری از نتایج شگفت و راهگشا و حل ریشه ای مسائل تولیدی، صنعتی و اجتماعی نیازمند این تغییر دیدگاه و سرمایه گذاری های قوی و مداوم از طرف مسئولان بخش های دولتی و به ویژه بخش خصوصی است.

 

6


ضمن تشکر از تمامی اعضای کمیته اجرایی و علمی این کارگاه، هیئت مدیره انجمن ایراسا، و مدیریت محترم دانشگاه تهران، ریاست محترم دانشکده فنی، معاونت امور بین الملل دانشگاه، روابط عمومی و معاونت پژوهشی در همراهی و پشتیبانی از این برنامه. گزارش تکمیلی و اختصاصی هر بخش و سخنران مربوطه بعداً منتشر خواهد گردید.

با آرزوی انسانی آگاه تر و جهانی آباد تر
کمیته علمی- صنعتی ایراسا
Iranian Academics and Specialists Association (IRASA) in Germany, Wielandstraße 35, 12159 Berlin, Tel: +49-30-85103390, Mobile:+49-17674511219 , www.irasa.org, Contact in Iran: +98-21-61114742 , Mobile: +98-9195300954

 

Statistics

نمایش تعداد مطالب
78611